Czechosłowacka wojskowość ma swoje początki z 1914 roku we francuskim mieście Bayonne, bardzo podobne do polskiej gałęzi wojska formowanego na Zachodzie. Była to kompania ochotnicza w ramach Legii Cudzoziemskiej - 341 Czechów i 2 Słowaków, głównie członkow czeskiego "Sokoła" (stowarzyszenie sportowe), która walczyła na froncie w 1914 i 1915 roku. Niechęć Czechów do walki w szeregach austriackich, poddawanie się i dezercje wytworzyły spory zasób ludzki w Rosji i na Bałkanach, który w wyniku starań emigracyjnych polityków czeskich Francja postanowiła spożytkować. Transporty drogą morską zaczęły docierać pod koniec roku 1917. Sięgnięto także po ochotników spośród emigrantów w Stanach Zjednoczonych Ameryki. Na mocy dekretu prezydenta Francji z 16 grudnia 1917 r. sformowano w 1918 roku w Darney Czechosłowacką Brygadę Strzelecką, dowodzoną przez francuskich oficerów. Odznaczyła sie w walkach w Alzacji, dochodząc do stanu liczebnego 11 300 ludzi. Na przełomie 1918/1919 roku przez Włochy i Austrię wróciła do kraju. Umundurowanie i uzbrojenie oczywiście francuskie, w stylu strzelców alpejskich z ich charakterystycznymi beretami.
Dużym skupiskiem jeńców z armii Austro-Węgier były od 1915 roku Włochy. Toteż tam sformowano jeszcze poważniejsze siły Legionu Czesko-Słowackiego, w 1918 były to dwie dywizje w sile ok. 25 000 żołnierzy, szkolonych dowodzonych przez włoskich oficerów. Do kraju wróciły w 1919 roku.
Oddział czechosłowacki w Italii, ubrany w mundury włoskich strzelców alpejskich.
Najliczniejsze oddziały czechosłowackie powstały w Rosji. Ich zalążkiem była sformowana już w 1914 roku Drużyna Czeska. Formacje czeskie osiagnęły stan 60 tys. ludzi, ale ich droga przez Syberię do kraju przeciągnęła się na rok 1920, toteż w walkach z Polską jednostki te nie uczestniczyły.
Oczywiście od 28 października 1918 roku w kraju powstawały oddziały na bazie rozpadającej się armii austro-węgierskiej. Uzbrojenie wojska pochodziło głownie z zapasów austriackich i produkcji silnego w Czechach przemysłu wojennego. W broń tego samego typu wyposażono w znacznej części oddziały we Włoszech, jednostki z Francji posiadały oczywiście tamtejszą. Lotnictwo w pierwszym okresie bazowało na maszynach francuskich i austriackich.
Wjazd prezydenta Masaryka do Pragi, 21 grudnia 1918.
Pierwszym sprawdzianem tworzącego się wojska, już w grudniu 1918 roku było zajmowanie Słowacji, napotykające w niektórych regionach na opór węgierski, nastęnie uniemożliwienie prób utworzenia na terenach o większości niemieckiej prowincji Deutschböhmen, dążącej do zjednoczenia z nową Austrią i likwidacja jej siły zbrojnej - Volkswehr.
23 stycznia 1919 roku znaczne na owe czasy siły czechosłowackie - 14 batalionów piechoty i pułk jazdy wspierane 28 działami artylerii, pociągiem pancernym i oddziałami technicznymi (razem 16000 ludzi) pod dowództwem płk. Josefa Šnejdarka zaatakowały nieliczne oddziały polskie na Śląsku Cieszyńskim. Były to przede wszystkim jednostki legionowe sformowane we Francji i Włoszech.
Transport z Italii, styczeń 1919.
Legionarze.
Żołnierz wojska krajowego.
Czapka pułkownika 8 pułku strzelców, wzoru 1918.
Piechota czechosłowacka wkracza do Bogumina.
Emblemat czapkowy Legionu, 1918. Herby Czech, Słowacji, Śląska i Moraw.
Gen. Šnejdarek w czerwcu 1919, już na froncie węgierskim.
Artyleria krajowa, działa górskie 75 mm.
Pociąg Pancerny "Brno", 1919. Samochód z radiostacją i aparat fotograficzny.
Artyleria legionowa z Włoch.
Utworzone pod niemieckim protektoratem w 1918 roku władze litewskie dopiero w październiku - listopadzie tego roku przystąpiły do organizowania własnych sił zbrojnych. Do lata 1919 udało się zebrać ok. 8000 ludzi, korzystano też z niemieckich formacji ochotniczych, przyjętych na własny żołd. W ten sposób była 46. Dywizja Saska w marcu została przemianowana Południowolitewską Brygadę Ochotniczą Republiki Litewskiej. Nie była to zresztą jedyna siła niemiecka na tym terenie. Litwini formułowali ogromne pretensje terytorialne do terenów b. Wilekiego Księttwa, ale przed bolszewikami Wilna bronić nawet nie usiłowali. Z niemiecką pomocą powstrzymali ich na Żmudzi. Polska kwietniowa operacja wileńska całkowicie zażegnała to niebezpieczeństwo. Spór z Polską trwał na Suwalszczyźnie, którą w sierpniu 1919 objeło polskie powstanie zbrojne.
12 lipca 1920 roku Litwa podpisała pokój z Rosją Sowiecką, przyjmując w prezencie od bolszewików Wilno i Wileńszczyznę oraz Suwalszczyznę. W tym czasie wojska litewskie wystąpiły przeciw cofającym się oddziałom polskim, rozbijając i internując niektóre z nich (część 2 Dywizji Litewsko-Białoruskiej). Tajny protokół do umowy sowiecko-litewskiej dawał bolszewikom prawo do korzystania litewskiego terytorium w operacjach przeciw Polsce.
Podczas operacji niemeńskiej we wrześniu 1920 roku Wojsko Polskie na północnym skrzydle walczyło także z Litwinami, faktycznymi sojusznikami Sowietów.
Zwieńczeniem starcia było wystąpienie ("bunt") gen. Żeligowskiego - 8 pażdziernika 1920, które mimo prób kontrnatarcia w październiku i listopadzie wyzwoliło Wileńszczyznę
Gen. Rüdiger von der Goltz, dowódca niemieckiej Dywizji Bałtyckiej (formalnie Freikorpsu), 1919. Po podporządkowaniu sobie Litwy zaatakował Łotwę i Estonię, jednak po interwencji Aliantów został zmuszony do ustąpienia i ewakuacji swoich wojsk.
"Grenzschutz Ost Grodno, Bahnhof Suwalki, 1919."
Pierwsze oddziały ochotnicze
Wileński Batalion Grenadierski, 1919.
Kpt. Povilas Plechavičius, 1919.
Żołnierze kawalerii 1919/20.
1 Pułk Kawalerii, lato 1919.
Płk Pranas Jackevičius, pierwszy dowódca pułku
Nieregularny oddział litewski w Szyrwintach, 1921.
Pod Sejnami, 1919.
PP "Gedyminas 3"
Gen. Silwestras Žukauskas, naczelny dowódca, 1919.
Batalion białoruski przy armii litewskiej, 1919. Dobrze opłacany, bojowo nieużywany argument w negocjacjach o terytorium. Rozwiązany w 1920 roku.
Konstanty Jezawitau, 1919.
Komentarze
Prześlij komentarz