Mundur lubi dodatki. Istniejący od zamierzchłych czasów zwyczaj nagradzania zasług poprzez nadawanie orderów i odznaczeń, oraz pamiatkowych odznak w ciągu XIX wieku wszedł na trwałe do tradycji większości armii.
Żołnierze odradzajcego się w 1918 roku Wojska Polskiego byli pod tym względem bardzo ubodzy. Noszenie nagród zdobytych podczas służby w armiach zaborców nie wchodziło w grę, istniało zaledwie kilka akceptowanych pamiątkowych odznak polskich formacji i jednostek z czasów Wielkiej Wojny. Odznaki upamiętniające własne pola bitew oraz znaki nowo formujących się pułków miały dopiero powstać.
Wyjątek zrobiono jedynie dla odznaczeń sojuszniczych. Na mundurach wracających z Francji żołnierzy Armii Polskiej były - bardzo zresztą nieliczne, nadane za walki w Szampanii latem 1918 roku ordery Legii Honorowej oraz krzyże Croix de Guerre.
Order Kawalera Legii Honorowej (V klasa), w wersji nadawanej w okresie III Republiki.
Croix de Guerre, w wersji nadawanej w 1918 r.
Na polski order wojenny przyszło poczekać. 1 sierpnia 1919 roku Sejm Rzeczypospolitej przyjął ustawę o ustanowieniu orderu "Virtuti Militari", wskrzeszając order istniejący w okresie 1792 - 1831. Kapitułę Orderu powołał Naczelnik Państwa 1 stycznia 1920 roku, pierwsza dekoracja odbyła się 22 stycznia, w rocznicę wybuchu Powstania Styczniowego. Regularne przyznawanie Orderu rozpoczęło sie w sierpniu.
Rozporządzeniem Rady Obrony Państwa z dnia 11 sierpnia 1920 roku zostało ustanowione odznaczenie o nazwie Krzyż Walecznych, "celem nagrodzenia czynów męstwa i odwagi, wykazanych w boju."
Mjr Feliks Jaworski.
30 maja 1921 roku rozporządzeniem Naczelnej Władzy Cywilnej na Górnym Śląsku z 30 maja ustanowiono Krzyż na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi, nadawany przez Naczelną Komendę Wojsk Powstańczych na Górnym Śląsku uczestnikom Powstań. Został włączony do systemu odznaczeń państwowych Rzeczypospolitej.
Krzyż Zasługi Wojsk Litwy Środkowej, ustanowiony uchwałą Sejmu Wileńskiego z 25 lutego 1922 roku,dla nagrodzenia czynów męstwa i bohaterstwa osób, które zasłużyły się w walkach z wojskami litewskimi na terenie Wileńszczyzny od 9 października do 19 listopada 1920.
Na mundurach dozwolone było noszenie odznak pamiątkowych polskich formacji walczących na róznych frontach właśnie minionej wojny.
Za wierną służbę. Odznaka pamiatkowa I Brygady Legionów.Odznaka pamiątkowa II BrygadyKrzyż Dowborczyków (odznaka pamiątkowa I Korpusu Wojsk Polskich w Rosji)>Pamiątkowe odnaki oddziałów oraz stoczonych bojów zaczęły się pojawiać na mundurach już z początkiem 1919 roku. Pierwsze, zdaje się były związane z obroną Lwowa - duże miasto, duże, jak na tamte czasy zaangażowanie siły. Nietrudno było znaleźć artystę - projektanta i grawera.
Ułan 14 pułku, zima 1920. Krzyż Dowborczyów na kurtce. Na fotografii z 1919-20 roku sierżant (lub chorąży) na lewej kieszeni amerykańskiej kurtki nosi odznakę I Korpusu, na lewej - VI odcinka lwowskiego.
Jedną z wielu wówczas powstałych. Niżej Krzyż Obrony Lwowa, ustanowiony 29 listopada 1918 Naczelnego Dowódcy Wojsk Polskich na Galicję Wschodnią gen. Tadeusza Rozwadowskiego.
Wobec mnogości inicjatyw i związanego z tym chaosu, Naczelny Wódz nakazał rejestrację noszonych dotychczas na mundurach odznak formacji, organizacji, jednostek, szkół, frontów oraz upamiętniających bitwy i kampanie. Dowódcy pułków zostali zobowiązani do sporządzenia list odznak,i przkazania ich wraz z wizerunkami i statutami MS Wojsk. Na tej podstawie rozkazem nr 40 z 5 maja 1920 roku zatwierdzone zostały 44 odznaki organizacji i formacji wojskowych, 16 odznak upamiętniających wydarzenia, 7 odznak szkół wojskowych i 3 mundurowe odznaki specjalności, używane uprzednio w Legionach Polskich.
W ciągu 1920 roku oficjalne zatwiedzenie uzyskało jeszcze kilka, tak w trybie urzędowym, z ogłoszeniem w Dzienniku Rozkazów MSWojsk, jak i nieco obok niego. Pamiątkową odznakę 1 Dywizji Strzelców Wielkopolskich (14 DP) Naczelny Wódz zatwierdził 6 grudnia 1920 roku w Wołkowysku, odręczną adnotacją i podpisem na projekcie, a MS Wojsk. zarejestrowało dopiero 30 stycznia 1923.
Wykaz 80 kolejnych ukazał się w Dzienniku Rozkazów już po wojnie, 13 grudnia 1921 r.
Odznaka pamiatkowa 1 pułku ułanów legionowych z 1916 roku. Odtworzony w 1918 pułk został przemianowany na 1 pułk szwoleżerów.
Odznaka pamiatkowa 2 pułku ułanów legionowych z 1917 roku (wersja oficerska). Odtworzony w 1918 pułk został przemianowany na 2 pułk szwoleżerów.Odznaka 1 pułku ułanów, wprowadzona do pułku uchwałą zebrania oficerów 18 kwietnia 1920.
Odznaka 8 p; uł., z 1919 roku.Odznaka 3 pp Legionów z 1916.
Odznaka 4 pp Legionów z 1916.
Oznaka 6 pp, także z 1916. 36 pp Legii Akademickiej, powstała w 1919, zatwierdzona 5 maja 1920.
Mińskiego Pułku Strzelców (Dywizja Litewsko - Białoruska, po wojnie 86 pp), przyjęty 30 grudnia 1919.
Za kampanię wołyńską 1919 (Styr - Horyń - Słucz).Odznaka absolwencka Szkoły Podchorążych Piechoty, 1918.Odznaka Francuskiej Szkoły Pilotów w Warszawie, 1919.
Szer. Mieczysław Nowaki z odznaką PP "Groźny", 1919.
Jedną z dozwolonych odznak był krzyż harcerski. Ogromna większość znanych dziś odznak upamiętniających czasy 1918 - 1921 powstała już po wojnie.
W dziesięciolecie odzyskania Niepodległości został ustanowiony rozporządzeniem Rady Ministrów Medal Pamiątkowy za wojnę 1918- 1921, celem wyróżnienia uczestników walk o niepodległość i zabezpieczenie granic RP. Nadawano go osobom, które od 1 listopada 1918 do 18 marca 1921 były czynnymi żołnierzami, także poległym i zmarłym. Również cywilom, którzy współdziałali z wojskiem.
.jpeg)
Komentarze
Prześlij komentarz