Do wojsk technicznych zaliczano saperów i inżynierów wojskowych, łączność, wojska samochodowe i kolejowe. Powstające pod koniec 1918 roku oddziały otrzymały czarne patki kołnierzowe oraz zestaw odznak kołnierzowych i naramiennych. System ten został uporządkowany przepisami mundurowymi z 1919 roku, w kwestii odznak (poza automobilową) sankcjonując w zasadzie stan istniejący.
Dla Wojsk Wielkopolskich powstał wiosną i latem 1919 cały pakiet przepisów mundurowych.
Saperzy i pionierzy: wypustki ciemnoczerwone, spodnie z podwójnymi czarnymi lampasami i ciemnoczerwoną wypustką między nimi. Na rogatywce nad i pod otokiem wypustka czarna, w szwach kwater czerwona. Na kołnierzu poza wstążeczką biało-czerwoną wykonany z białego metalu emblemat: skrzyżowane łopata, kilof i siekiera, na skrzyżowaniu wybuchający granat.
Ppor. Piotr Kamka, 1 Batalion Saperów (wielkopolski), 1919.
Kapral 1 Batalionu Saperów.
Telegrafiści: mundur jak u saperów, z numerem batalionu na kołnierzu; na lewym rękawie na wysokości ramienia na owalnej sukiennej podkładce koloru granatowego biało-metalowa litera T z dwiema błyskawicami po każdej stronie.
Radiotelegrafiści: mundur jak wyżej, lecz inny emblemat - litera T z trzema błyskawicami po każdej stronie, z żółtego metalu.
Bataliony kolejowe: mundur jak wyżej; na kołnierzu pod numerem batalionu koło z dwoma skrzydełkami wykonanymi z białego metalu.
Szer. Antoni Zaremba, 1 batalion kolejowy, sierpień 1919.
Sierż. Władysław Grencel, 1 batalion kolejowy.
Pociągi pancerne:
Automobiliści i motocykliści: mundur jak u saperów, przy czym istniał odrębny przepis ubioru służbowego: bluza lub płaszcz z czarnej skóry i takież skórzane spodnie. Czapka angielska z czarnej skóry z okularami samochodowymi, z treflem z lewej strony. Na kołnierzu pod numerem formacji biało-metalowe, ogumione koło z wicherkiem. Buty wysokie lub trzewiki ze sztylpami.
Pułkownik Grudzielski na tle "Pułkownika Grudzielskiego" (Erhardta M 17). Samochodziarze nie mają skórzanych płaszczy, ale angielki i okulary owszem.
Faktycznie prawie wszystko z tego pozostało martwą literą, a już w ostatnich miesiącach roku mundur oddziałów z byłego zaboru pruskiego zaczął nabierać cech wzoru 1919.
Patrol z jarocińskiej kompanii łaczności.
Armia Polska we Francji: czarne patki i wypustki, plus odznaki kołnierzowe (rysunki w cz. XXIII).
Saper Aleksander Uczciwek.Kpt. Paweł Kleczkowski, kompania tewlegraficzna 1 DStrz. APF. Odznaka telegrafistów na kołnierzu.
Kierowca jednostki intendentury APF.
Gen. mjr Władysław Wejtko, od 15 maja 1919 Inspektor Inzynierii i Saperów.
Płk Napiórkowski, organizator i dowódca 1 pułku saperów.Odznaka naramienna saperów Legionów, zatwierdzona także jako wz. 1917.Oficerska naszywka haftowana. Mjr Stanisław Nilski-Łapiński, 1919.Podchorąży Andrzej Kosina, student Politechniki Lwowskiej, 2 kompania 5 Batalionu Saperów.
Oficerowie saperów w mundurach wz. 17.
Według przepisów z 1919, pierwszych dla zjednoczonego już Wojska Polskiego, i pierwszych, które ostatecznie weszły w pełni w życie, podstawową cechą wyróżniania broni, służb i specjalności były patki kołnierzowe.
Inżynierowie wojskowi i saperzy, bataliony maszynowe (reflektory przeciwlotnicze i elektrownie polowe), bataliony mostowe - patka czarna z pąsową wypustką.
Kpt. inż. Adam Mackiewicz. DO Gen. Lwów.
Dwa kolejne zdjęcia przedstawiają żołnierzy 2 batalionu saperów w 1920.
Oficerowie 2 b. sap.Przeprawa przez Pinę, maj 1919.
Przeprawa promem przez Bug, 1920. Kadra Kościuszkowskiego Obozu Szkolnego Saperów na Powązkach. W środku ppłk. Otton Berezowski, kpt. Kazimierz Możdżeń i kpt. Stanisław Żmigrodzki, 1920.
Austriacki reflektor przeciwlotniczy 110 cm firmy Siemens-Schuckert na Monte Celva, 1918. Taki sprzęt (wraz z elektrowniami poloymi Adler dla 1 Batalionu Maszynowego zakupiono w Wiedniu w 1919 r. Jako że sowieckie ani ukraińskie lotnictwo nie było zbyt groźne, używano ich z powodzeniem do wspomagania saperów przy budowie mostów, czasami także w obronie, do oświetlenia nocą terenu.
Francuski zestaw na podwoziu Renault (generator i reflektor).
Odznaka naramienna Oddziałow Technicznych Legionów, stosowana także jako wz. 17.
Do inżynierów wojskowych zaliczono także oficerów chemików, specjalistów od gazów bojowych. Nie było ich wielu, ale otrzymali specjalną odznakę kołnierzową.Legitymacja APF. Ppor. Józef Iwanowski, oficer gazowy.
Ćwiczenia z użyciem francuskich masek przeciwgazowych M2. Oporządzenie niemieckie, karabiny Mosin i rosyjski Smith-Wesson Model3.
Wojska łączności (telegrafiści, radiotelegrafiści i telefoniści). Patka czarna z jasnoniebieską wypustką.
Oficer w mundurze wz. 17, bez wężyka, patka czarna z taką samą "łapką" i guzikiem.
Odznaka naramienna oddziałów telefoniczych \Legionów, przyjęta także jako wz. 1917.
Por. Józef Seruga, dowódca 2 kompanii telegraficznej, 1919.
Na zdjęciu datowanym 3 stycznia 1920 żolnierz kompanii telegraficznej 3 DP, co ciekawe, w kurtce bez naramienników.
Dystynkcje starszego szeregowego, sznurek od gwizdka. Niżej odznaki naramienne radiotelegrafistów prezentuja oficerowie.
Żołnierze kompanii telegraficznej 1 Dywizji Litewsko-Białoruskiej. Po prawej (z patkami i odznaką naramienną) siedzi szer. Władysław Jurkojć.
Odznaki naramienne telegrafistów: haftowana oficerska i metalowa szeregowych.
Podsłuch telefoniczny na linii nieprzyjaciela, 1920.
Telefoniści Józef Zając i Walenty Pipiak, 1 DP (?), 1920.
Radiowcy 17 Eskardy Wywiadowczej, jesień 1919.
Oficerowie 1 Batalionu Radiotelegraficznego, zima 1920.
Znaki naramienne oddziałów telegraficznych, radiotelegraficznych i telefonicznych (przeznaczone na rękaw munduru), zatwierdzone rozkazem MSWojsk. 80/26 VII 1919.
Wojska samochodowe i samochody pancerne - patka czarna z żółtą wypustką.
Szeregowi i podporucznik wojsk samochodowych.
Godło naramienne wojsk samochodowych wz. 1917. Mosiężny, niklowany znaczek, naszywany z sukienną podkładką na rękaw munduru.Zmienione, wz. 1919.
Szeregowy oddziału samochodów pancernych w jednostce kawalerii.
Wojska kolejowe (w 1920 trzy pułki) i pociągi pancerne - patka czarna bez wypustki. Na zdjęciu oficera w mundurze wz 17 odznaka wyraźnie odmienna od rysunku w "Przepisie..."
Odznaka kołnierzowa wojsk kolejowych wz. 1919.
Do wojsk kolejowych zaliczono także Wojskową Straż Kolejową, przejętą na czas woj
ny od Ministerstwa Kolei Żelaznych 28 kwietnia 1919. Do jej zadań należałY:
- służba wartownicza przy mostach, tunelach, wiaduktach, centralach telegraficznych, telefonicznych,
- ochrona urządzeń sygnalizacyjnych,
- ochrona wieź ciśnieniowych, cystern z paliwem i punktów żywnościowych dla przejeżdżających żołnierzy (wojskowe stacje wyżywienia),
- patrolowanie linii kolejowych,
- ochrona transportu i majątku wojskowego.
Na zdjęciu dowódca formacji. płk. Emil Rauer.Odznaka pamiątkowa WSK 1918 - 1920.
Por. Stanisław Małagowski, dowódca PP "Śmiały", 1918/19. Ppor. Wacław Ryb, dowódca PP "Sikorski", 1920.
Sekcja szturmowa z pociągu pancernego "Smok", 1920. Na patkach kołnierzy odznaki.
Legitymacja por. Stanisława Pigonia z PP Nr 4, 1920.
Żołnierz 2 batalionu kolejowego (wielkopolskiego), 1919. Odznaka "warszawska" wz. 19 na rękawie.
Kolejarz wielkopolski w randze urzędnika wojskowego - rombik rangowy na patce kołnierza, obok odznaki, z wężykiem, na rękawach oznaczenie stopnia sierżanta. Zapewne indywidualna kombinacja. Hipolit Machaj, maszynista pociągów pancernych "Danuta" i "Rzepicha".
Załoga PP Nr 3, 1919/20. Interesujące szczegóły - naszywka naramienna "PP3" u oficera po lewej, malowania na hełmie.
PP "Groźny", 1920.
Dowódca pociągu, por. Amrogowicz i jego oficerowie.
W 1919 roku potrzeba ochrony "linii życia"dla oblężonego Lwowa jaką była linia kolejowa z Przemyśla. zrodziłą w ramach wojsk kolejowych 3 sformowane w Krakowie baterie artylerii kolejowej - improwizowane na platformach kolejowych stanowiska dział fortecznych, których w po c. k. Twierdzy Kraków pozostało sporo.
Na zdjęciu prawdopodobnie działo okrętowe 7 cm Marinekanone SFK L42.
Komentarze
Prześlij komentarz