Mundurowa odrębność lotników zaczęła się 11 stycznia 1919 roku, jeszcze w ramach systemu wzoru 17. Był to oficerski mundur kroju ogólnowojskowego, granatowy z żółtymi wypustkami na kurtce, płaszczu, spodniach i czapce. Kołnierze kurtek i otoki czapek z granatowego aksamitu, a na kołnierz płaszcza granatowe patki z żółtą wypustką i guzikiem. Spodnie typu bryczesy, długie buty. Szeregowi lotnicy otrzymali granatową kurtkę z naramiennikami i czapką obszytymi ciemnożółtą wypustką, spodnie o kroju szeregowych piechoty, owijacze, trzewiki. Odznakę lotniczą (ustanowioną wcześniej, w 1917 r.) w postaci lecącego orła na lewy rękaw dla oficerów haftowano srebrną nicią na żółtym tle, dla szeregowych białą. Na zdjęciach z epoki jednak lotnicy występują najczęściej w mundurach ogólnowojskowych. Było znacznie więcej i znacznie poważniejszych problemów, niż szycie na szybko wymyślnych strojów.
Rzadko i krótko używana wersja metalowa.
Pierwsze Dowództwo Wojsk Lotniczych w grudniu 1918, wszyscy jeszcze w mundurach ogólnowojskowych. W centrum ppłk Hipolit Łossowski.
Por. Józef Krzyczkowski w mundurze regulaminowym wz. 17.Ppor. pilot Romuald Wermiński.Por. pilot Stanisław Bylczyński. Por. obserwator Józef Godlewski. Lotnicza naszywka na rękawie szarego munduru ogólnowojskowego.Ppor pilot Wiktor Ryl w wyjściowym stroju zupełnie odbiegającym od regulaminu. Wyszkolony w armii rosyjskiej, 1 listopada 1918 kierował akcją przejęcia z rąk austriackich lotniska w Lublinie.
Sierż. pilot Karol Biel, 10 Eskadra Wywiadowcza.Ppor. pilot Kazimierz Kunicki, 2 EW.
Legitymacja ppor. pilota Ludwika Idzikowskiego, Lwów, listopsd 1918. Wystawiona przez Staefana Bastyra.
19 lutego 1919 roku MSWojsk. zatwierdziło odznakę pilota, 15 kwietnia obserwatora lotniczego i aerofotogrametrysty. Odznaka polowa (z zielonym wieńcem) przysługiwała po 10 lotach bojowych.
Płk Hipolit Łossowski, dowódca Brygady Lotniczej, jesień 1919.
Kapitan Harmon Rorison, 7 Eskadra Myśliwska, 1919.
Ppor. obs. Bogdan Błysk - Wilski, 1919.Szeregowy lotnictaw, Wilno, 28 paździednika 1919.
Instruktorzy i uczniowie Niższej Szkoły Pilotów w Krakowie, 1919. Nieco później, bo 29 marca 1919 roku ustalono przepisy ubiorcze dla lotników wielkopolskich. Mundur ogólnowojskowy z ciemnożółtymi wypustkami. U oficerów kurtka kroju angielskiego, z wypustkami żółtymi. Mechanicy podczas pracy mieli nosić kurtki i spodnie czarne lub granatowe. Spodnie z żółtymi lampasami szerokości 2,5 cm. Rogatywka z wypustkami i otokiem żółtym. Na lewym rękawie na wysokości ramienia na żółtym tle haftowane na biało śmigło ze skrzydełkami oraz granatowe patki na kołnierzu, obwiedzione żółtą wypustką. Personel latający oraz oficerowie nosili na nich haftowane srebrem ptasie skrzydło. Popularne były też czarne furażerki "wzoru belgijskiego", z ciemnożółtym wypustkami na krzyż przez środek denka.
Ppor. pilot Józef Mańczak, w armii kaizera w eskadrze Richthofena.
Sierż. pilot Wiktor Pniewski.
Por. pilot Jerzy Weber.
Ppor. Obserwator Zdzisław Bilażewski. Sierż. pilot Antoni Smętkowski, 2 Eskadra Wielkopolska.
Kpt. obserwator Wiktor Czysz, adioutant 2 Eskadry Wielkkopolskiej. Od lotniczego skrzydła wolał, jak widać, patki z orłem Naczelnego Dowództwa.
Por. Edmund Norwid-Kudło, 13 Eskadra Myśliwska (2 Wielkopolska), 1920. Nowa kurtka i stary płaszcz.
Sierż. pilot Stefan Niewitecki, 14 EW, 1920.
Lotnictwo APF powstawało od marca 1919. Lotnicy nosili mundury ogólnowojskowe z ozdnakami w kształcie skrzydeł z gwiazdką na patkach kołnierza. Kpt. Sergiusz Abżóltowski. Na kołnierzu skrzydełka lotnicze, nad lewą kieszenią francuska odznaka pilota, pod nią rosyjska.Ppor. pilot Jerzy Herlaine. Sierż. pilot Antoni Katarzyński.Lotnik w mundurze APF w kraju, wężyk na kołnierzu.
Por. Carl H.Clark, ochotnik amerykański, 1919.
Kpt. pitot Jan Stwiąż-Smolnicki, dowódca 17 Eskadry Wywiadowczej.
Szkoła lotników APF, 1919.
W drugiej połowie 1919 roku lotnictwo poskie zostało zintegrowane pod jednym dowództwem, personel francuski wrócił do kraju. Nieuniknione przy tej okazji przetasowania personalne zrodziły utrwaloną na fotografiach mieszankę ubiorów.
Lotnisko Lewandówka (Lwów), 1919. Rzadki widok pełnego munduru wz. 17.1920. Mundury wz. 19, furażerka "belgijska", ale w kolorze khaki.Przepisy ustanawiające umundurowanie wz. 1919 dla lotników przewidywały zielony mundur ogólnowojskowy z żółtymi patkami, dotychczasową naszywką na lewe ramię oraz żólty otok rogatywki.Ppor.obs. Adam Karpiński.
Powolne dostosowywanie mundurów do wz. 19. Samolot jako środek transportu. Przylot dowódcy Grupy "Wschód" gen. Tadeusza Rozwadowskiego z Przemyśla do Lwowa, styczeń 1919. Pilot kpt. Camillo Perini, z byłej armii austriackiej. "Mówił po niemiecku, klął po włosku, a po polsku na początku znał zaledwie parę słów." Niezwykle zasłużony organizator, pilot bojowy i dowódca naszego lotnictwa.
Grupa lotników 1 Eskadry Wywiadowczej, wiosna 1920.Oczywiście posiłkowano się także mundurami z importu. Major pilot Merian Cooper, spolonizowana kurtka amerykańska, czapka wz. 17.Legityamacja i kontrakt ppor. Edwina Z. Noble z 7 Eskadry.
To wszystko na ziemi. Ale wysoko w górze, w otwartych kabinach było zimno. Stąd ocieplane kombinezony, dodatkowe płaszcze, szaliki, futra. I oczywiście czapki - pilotki.
Sierż. pilot |Bartkowiak.
Kpt. pil. Stefan Bastyr.Por. pil. Stefan Stec. Dwuczęściowy kombinezon i lotniczy hełm niemiecki w ręku.Zimowy kombinezon amerykański w 7 Myśliwskiej.Instruktor (w środku, w skórzanej kurtce, sież. pilot Emile Maria) i kursanci Francuskiej Szkoły Pilotów w Warszawie, 1919. Pamiątkowe zdjęcie 21 Eskadry Niszczycielskiej. Pilotki, hełmy, dwuczęściwe kombinezony niemieckie.Gen. Haller wizytuje 11 Eskadrę Wywiadowcza, mieszanka mundurów APF i wz. 19, zwracają uwagę solidne futra.
13 EW, Siekierki, sierpień 1920.Gen. Skierski dekoruje lotników z 10 EW, 1920.
Żołnierze 17 EW przy posiłku, Płoskirów, wrzesień 1920. Żołnierze obsługi naziemnej 12 EW, 1920. Po prawej siedzi Józef Sam Sandi, szofer, były strzelec senegalski i niemiecki jeniec w obozie w Poznaniu, ochotnik w WP.
Zimowy kombinezon francuski z płaszczem skórzanym.Brytyjski kombinezon jednoczęściowy z 1916.Załoga polskiego Bristola B2, 1920.
Pilotka austriacka.Pilotka amerykańska, po jednym z lotników Eskadry Kościuszkowskiej.Pilotka brytyjska.Francuski hełm lotniczy M 1913.Niemiecki hełm M 1914.Niemieckie gogle lotnicze.Francuskie, z etui.
Brytyjskie.
Jednym z najważniejszych zadań ówczesnego lotnictwa wojskowego było rozpoznanie. Stąd ilość jednostek tak określanych, i ilość modeli maszyn dedykowanych do tej funkcji. Lot szybki, ludzkie oko podatne na pomyłki - stąd pomysł dokumentowania. A więc i powstałe w 1914 lotnicze aparaty fotograficzne, coraz doskonalsze.Wczesna kamera typu C (Francja).
Zestaw niemieckich kamer z obiektywami Zeissa, uważanych słusznie za najlepsze.Ppor. obserwator Tadeusz Cyprian.
"Fotokarabin" Josepha Barbé (1916) - francuska kamera do wykonywania serii szybkich zdjęć z samolotu.
Dziwicie się, że na żadnym ze zdjęć nie ma spadochronu? Doktryna wszystkich dowództw I wojny zakładała, że wyposażanie w nie załóg osłabiałoby morale i skłaniało do porzucania sprzętu. Spadochrony były zastrzeżone dla obserwatorów balonowych. Polskie oddziały balonowe powstały na bazie zdobyczy z Poznania, później uzupełnionej importem. Zaliczono je jako oddzielny rodzaj wojsk lotniczych, ale w manewrowej wojnie 1919/20 z balonów korzystano rzadko. W krytycznym lipcu 1920 z baloniarzy utworzono jedyny chyba w dziejach pułk piechoty aeronautycznej, który w sierpniu w sile 1200 karabinów ( w większości bez bagnetów) i 10 km wziął chlubny udział od 31 lipca w walkach odwrotowych od Sarnak po Garwolin. Wobec zwycięstwa polskiej kontrofensywy, baloniarze wrócili do zwyczajnych dla siebie zadań.
Ppor. Marian Trawiński, oficer wielkopolskich oddziałów balonowych.
Patka baloniarzy wielkopolskich.Odznaka na rękaw.
Odznaka obserwatora balonowego.Mundur baloniarza wielkopolskiego (zbiory MWP).Uroczyste otwarcie Oficerskiej Szkoły Aeronautycznej w Poznaniu z udziałem przedstawicieli zagranicznych misji wojskowych, wykładowców i słuchaczy 22 maja 1919.
Ćwiczenia baloniarzy, Poznań-Winiary, wiosna 1919.Obserwator balonowy na posterunku.Oficerowie "piechoty aeronautycznej", lipiec 1920.Płk Feliks Bołsunowski, 1920.
Komentarze
Prześlij komentarz